خانه / اخبار / ۷.۵ میلیون هکتار از مراتع کم تراکم در آستانه بیابانی شدن

۷.۵ میلیون هکتار از مراتع کم تراکم در آستانه بیابانی شدن

خراسان جنوبی با ۱۲ میلیون و ۹۸۹ هزار و ۲۸۴ هکتار اراضی بیابانی و مراتع کم و تراکم بیابانی، دومین استان بیابانی کشور است که با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی ۸۶ درصد مساحت استان را بیابان شامل می شود.

علاوه براین بارندگی کم با پراکنش نامناسب، میزان تبخیر سالانه بیشتر از میزان ریزش نزولات جوی سالانه، فقر پوشش گیاهی و وجود بادهای فرساینده از عواملی است که روند بیابان زایی در خراسان جنوبی را تشدید می کند. همچنین  از کل مساحت استان سه میلیون و ۱۲۱ هزار و ۴۷۶ هکتار آن تحت تاثیر فرسایش بادی در ۲۳ منطقه است و از این سطح یک میلیون و ۳۸۶ هزار و ۷۴۱ هکتار آن جزو کانون های بحران فرسایش بادی در ۲۸ کانون بوده که در همه شهرستان های استان پراکنده است.

میزان خسارت فرسایش بادی به منابع زیستی و اقتصادی در کانون های بحران فرسایش بادی استان سالانه حدود ۲۰۲ میلیارد و ۵۲۵ میلیون ریال برآورد می شود این در حالی است که اعتبارات مصوب حوزه بیابان زدایی استان سال قبل حدود ۱۸۰ میلیارد ریال بود یعنی حدود ۲۲ میلیارد ریال کمتر از خسارتی که  این حوزه دارد اما آن چه این مسئله را در دومین استان بیابانی کشور بغرنج کرده این است که در کنار روند استمرار خشکسالی ها تخصیص منابع مالی این حوزه از سرفصل های ملی و استانی کم است طوری که سال قبل از منابعی که برای حوزه بیابان زدایی استان مصوب شده بود فقط حدود ۴۰ درصد آن تخصیص یافت که به گفته مدیرکل منابع طبیعی اگر قرار باشد با این روند ادامه یابد به طورحتم هفت و نیم میلیون هکتار از اراضی کم تراکم خراسان جنوبی نیز به بیابان مبدل خواهد شد.

تخصیص ۴۰ درصدی

مهندس«نصرآبادی» اعتبارات مصوب ملی حوزه بیابان خراسان جنوبی را ۱۸ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: از این میزان اعتبار حدود ۴۰ درصد و معادل هفت میلیارد تومان محقق شد.وی افزود: از ۸۴۶ میلیون تومان اعتبار استانی هم ۴۰۹ میلیون تومان تخصیص یافت.
به اذعان وی با شرایط جوی حاکم اگر قرار باشد وضعیت تخصیص اعتبارات به این نحو پیش رود مساحت هفت و نیم میلیون هکتاری مناطق کم تراکم استان به مناطق بیابانی تبدیل می شود. به علاوه به دلیل نبود پوشش گیاهی همین مقدار کم بارندگی هایی که در استان داریم نیز به روان آب تبدیل می شود. وی از اقدامات بیابان زدایی به ۱۴۸ هزار و ۱۹۲هکتار عملیات نهال کاری  اشاره کرد که از این میزان سه هزار و۷۰۵هکتار در سال ۹۶ محقق شد.
وی از دیگر اقدامات در سال های گذشته به ۱۳ هزار و ۸۷۶ هکتار بذرکاری، ۲۱ هزار و ۷۰۵ هکتار مدیریت روان آب های سطحی ،۱۸۹ کیلومتر احداث بادشکن زنده و ۵۵۱ کیلومتر احداث بادشکن غیرزنده و…  اشاره کرد.
همچنین در  طول سال ۱۰میلیون هکتاراز مناطق، تحت تاثیر فرسایش بادی قرار دارد.
«نصرآبادی» با اشاره به وجود ۲۸ کانون فرسایش بادی در استان، تعداد کانون های فرسایش بادی در نهبندان را ۹ کانون،سربیشه و طبس هرکدام شش کانون، درمیان، خوسف و زیرکوه را نیز هرکدام سه کانون فرسایش بادی اعلام کرد.
علاوه براین  از نظر وسعت بشرویه با ۳۰۱هزار و۸۱۳ هکتار بیشترین کانون های بحرانی را به خود اختصاص داده و با وجود جدا شدن بیرجند از خوسف و درمیان، در مرکز استان هیچ کانون فرسایش بادی وجود ندارد.به گفته وی نهبندان هم از نظر تعداد با وجود دارابودن ۹کانون فرسایش بادی در مقام نخست در استان قرار دارد.
به گفته وی ۸۲۰ هزار هکتار جنگل دست کاشت در استان وجود دارد که ۹۵ هزار هکتار به آفت شپشک تاغ آلوده شده که ۳۵ هزار هکتار شرایط سختی داشته و نیازمند توجه ویژه است.

محدودیت های مناطق بیابانی استان

سوال اینجاست که چه عواملی روند بیابان زدایی در خراسان جنوبی را تهدید می کند؟

به گفته رئیس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی منابع آبی محدود و برداشت بی رویه از آب های زیر زمینی، خشکسالی های متمادی و کاهش بیوماس در عرصه های طبیعی، ضعف آگاهی های عمومی از اهمیت منابع طبیعی و نقش آن در جلوگیری از فرسایش بادی، وزش بادهای فرساینده از جمله بادهای ۱۲۰ روزه سیستان در غالب نقاط استان و بروز پدیده گرد و غبار به ویژه در فصل تابستان از جمله محدودیت های مناطق بیابانی استان به حساب می آید.

مهندس«یوسفی»  خاک با حاصل خیزی کم و پوشش گیاهی ضعیف، تغییر کاربری اراضی و استفاده نامناسب از اراضی با توجه به قابلیت ها و توان محیطی، استفاده نکردن از روش های جدید برای مدیریت حفاظت خاک در اراضی کشاورزی، بهره برداری بی رویه از مراتع در استان و اقلیم خشک با بارش های تند و ناگهانی که سبب بروز فرسایش سریع خاک می شود را از دیگر محدودیت های این حوزه برشمرد.

تهدیدآفت شپشک

در عین حال به این موضوع نیز اشاره ای داشت که یکی از مشکلاتی که در چند سال اخیر تاغزارهای این استان را تهدید می کند آفت شپشک سفید تاغ است که در برخی نقاط سبب خشکیدگی و از بین رفتن این گونه در جنگل های دست کاشت استان شده است طوری که در این زمینه مبارزه مکانیکی و شیمیایی در دستو رکار این اداره کل قرار گرفته است.

پرسش دیگر این است که بیابان زدایی یعنی چه ؟

به گفته این کارشناس بیابان زدایی مجموعه ای است از دانش های شناخت علمی و تجربی از تمام عناصر تشکیل دهنده اکوسیستم های بیابانی (عناصر طبیعی، فیزیکی و انسانی) و مدیریت بیابان.
به علاوه این توضیح را نیز به این تعریف اضافه می کند که در توضیح بیابان زدایی بیان این نکته نیز حائز اهمیت است که منظور از بیابان زدایی، زدودن و از بین بردن بیابان نیست چرا که این بیوم حاصل فعل و انفعالات پدیده های اکولوژیکی است و شاید انسان هرگز قادر نباشد که آن را از مجموعه های اکوسیستم های کره زمین حذف کند. در واقع آن چه که مد نظر واژه بیابان زدایی است جلوگیری از بیابانی شدن زمین هایی است که در اثر اعمال مخرب انسان در معرض بیابانی شدن قرار دارند.
پرسش دیگر این که سیاست و استراتژی های مقابله با بیابان زایی در استان به چه صورت است؟

«یوسفی» ادامه می دهد: در راستای مقابله با بیابان زایی و کاهش اراضی بیابانی و خسارت وارده به منابع زیستی و اقتصادی، سیاست های بیابان زدایی این اداره کل در راستای سیاست های بیابان زدایی دفتر امور بیابان سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور در زمینه تعیین فاکتورهای موثر در بیابان زدایی و تعیین فعالیت ها و برنامه های اجرایی برای مبارزه با بیان زایی و کاهش آثار خشکی، تثبیت تپه های ماسه ای روان در مناطق بحرانی و تبدیل اراضی شنی و لم یزرع به اراضی تولیدی،تشویق مشارکت عمومی دربرنامه ریزی و فعالیت های مقدماتی برای یافتن شکل کاربری و بهره برداری صحیح اراضی که هر دو در طولانی مدت منجر به کاهش فقر و توقف سرزمین می شود شکل گرفته است. همچنین در این زمینه توسعه برنامه های پایدار برای مقابله با پدیده بیابان زایی، تهیه و اجرای طرح های مدیریت جنگل های مناطق بیابانی (دست کاشت و طبیعی)، پروژه های مقابله با کانون های بحران فرسایش بادی اولویت دار استان، تهیه و اجرای طرح های مدیریت مناطق بیابانی استان، اجرای طرح های مشارکتی بیابان زدایی در قالب ماده سه قانون حفاظت،  تغییر در روش های اجرای سنتی و استفاده از گونه های  بومی و مقاوم به خشکی و شوری در عملیات تثبیت شن های روان در دستور کار است. دیگر این که کنترل و استحصال روان آب و بهره برداری از آب های سطحی برای احیای زمین های بیابانی، تمرکز توان مدیریتی و اجرایی در ترسالی ها بر اجرای وسیع عملیات بیولوژیکی و مدیریت هرز آب ها،تهیه نقشه پهنه بندی بیابان زایی استان در قالب محوری دفتر بیابان برای کل استان های بیابانی کشور، مراقبت و نگهداری و نظارت مستمر بر پروژه های اجرا شده سنواتی تا موفقیت و استقرار کامل، توجه به جذب تسهیلات بانکی و تسهیل در ورود سرمایه و دانش و تقویت نقش مردم و بهره برداران دراحیای مناطق بیابانی از دیگر برنامه های در دستور کار در این زمینه است.

پیشنهاد مطالعه

کلنگ زنی بزرگترین سازه آبخیزداری شرق کشور به روایت تصویر

بزرگترین بند خاکی آبخیزداری شرق کشور با حضور معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان جنوبی، …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *